Rối loạn tâm lý trẻ em trong các gia đình ly hôn

Hiện nay tình trạng ly hôn, ly thân ngày một gia tăng. Ở Hà Tây chẳng hạn, trong các năm 1996, 1997 và 6 tháng đầu năm 1998, theo báo cáo của Tòa án tỉnh thi án hôn nhân và gia đình toàn tỉnh chiếm tới 41,6%, tăng gần gấp đôi so với những năm 1990 đến năm 1993. Còn theo thống kê của Tòa án Thành phố Hà Nội, nguyên nhân bạo hành chiếm 51% tổng số vụ ly hôn. Ở Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ này chiếm đến 65%. Rõ ràng trước khi ly hôn, một thời gian dài căng thẳng trong gia đình với sự đấu khẩu, có khi cả đấu võ giữa bố và mẹ, gây chấn động tâm lý cho con cái. Muốn vậy các thầy cô giáo cần được học để hiểu biết tâm lý trẻ và kịp thời uốn nắn trẻ khi chuyển bước ngoặt trong sự phát triển tâm lý. Đối xử với trẻ cần nhân ái, nghiêm khắc nhưng không áp đặt đối với trẻ, cần tổ chức thăm khám định kỳ hàng năm để phát hiện sớm bệnh rối loạn tâm lý của trẻ. Rối loạn tâm lý của trẻ chưa phải là bệnh tâm thần, nhưng chữa trị sớm sẽ giảm bớt tác hại và chóng bình phục. Khi thấy mục đích hôn nhân không đạt được, giải phóng cho nhau là cứu cánh, họ lôi nhau ra tòa ly dị. Rõ ràng, ly hôn giữa cha và mẹ đã đưa con trẻ vào tình trạng hẫng hụt, bơ vơ về tình cảm và tương lai các cháu. Việc chia nhà, chia của cải, chia con cái… khiến con trẻ bị sốc, rồi tiếp đến nỗi lo canh cánh cha hay mẹ sắp có thêm mẹ mới hoặc bố mới, nói như cách nói con trẻ trong bộ phim truyền hình bức tường mới chiếu trên VTV3. Chúng luôn bị ức chế thần kinh, có khi phản ứng tiêu cực như lầm lì, ít nói, mặc cảm, tự ti, lao vào rượu chè, cờ bạc cho quên sự đời, cao hơn, thì bỏ nhà ra đi, bị bọn xấu rủ rê vào con đường trộm cắp, hút hít heroin dẫn đến phạm pháp đáng tiếp. Cũng có đứa trẻ có nghị lực, vượt qua nỗi mặc cảm ban đầu biết giúp bộ hoặc mẹ xây lại tổ ấm sau khi hạnh phúc gia đình bị đổ bể. Ngoài ra sự rối loạn tâm lý trẻ em trong các gia đình ly hôn, cũng phải kể đến những gia đình lâm vào bi kịch như bố hoặc mẹ phạm pháp phải vào tù hay chịu mức án tử hình. Đơn cử như vụ án buôn ma túy xuyên quốc gia Vũ Xuân Trường là bố bị tử hình, mẹ tù chung thân, nếu con gái của họ không nhận thức được mức nguy hiểm hành vi phạm tội của bố và kết thúc bi thảm tất yếu ấy thì cháu sẽ không thể học tốt, không thể trở thành học sinh xuất sắc và giành giải trong cuộc thi người con hiếu thảo trong gia đình như thế được. Phần lớn những gia đình bố mẹ phạm tội, con cái không được dạy dỗ đến nơi, đến chốn, sẽ trở thành kẻ bụi đời, thêm nỗi lo cho xã hội. Tóm lại, xu hướng phát triển bệnh rối loạn tâm lý trẻ em trong các gia đình ly hôn, cũng như các gia đình có bi kịch, đã đến mức chúng ta phải quan tâm. Bởi lẽ, nó tỷ lệ thuận với mức gia tăng các vụ ly hôn và các vụ phạm pháp ở nước ta thời gian gần đây. Bệnh này đã ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả giáo dục, đến hạnh phúc gia đình và sự phát triển của xã hội. Chữa trị rối loạn tâm lý trẻ em không đơn thuần là công việc của ngành y tế mà là trách nhiệm của nhiều ngành khoa học và của cả cộng đồng. Điều trị rối loạn tâm lý trẻ em không chỉ bằng thuốc, mà đòi hỏi sự tác động qua lại đa dạng, mềm mỏng, kiên trì, tình cảm, giữa người nhận trách nhiệm điều trị và bệnh nhân. Một điều hết sức quan trọng trong việc điều trị bệnh rối loạn tâm lý trẻ em là phải cảm nhận chính xác những phản ứng không bằng lời nói, mà bằng hành động của trẻ. Tất nhiên, người nhận trách nhiệm điều trị rối loạn tâm lý trẻ em phải hiểu sâu sắc tâm lý học trẻ em. Theo bác sĩ Nguyễn Khắc Viện và tác giả Nguyễn Thị Kim Quý nếu rối loạn tâm lý trẻ em ở mức độ nhẹ có thể dùng lý lẽ, tình cảm để thuyết phục, khuyên bảo trẻ. Nếu nặng hơn, phải dùng phương pháp ám thị. Phương pháp này loại bỏ những điều tự ám thị của trẻ mang tính bệnh lý, rối tạo nên những cảm xúc tích cực, phá vỡ mối liên kết mang tính bệnh lý giữa những xúc cảm tiêu cực và những sự vật gây nên bệnh. Phương pháp không nhằm vào triệu chứng mà nhằm vào nguyên nhân chìm sâu trong phần vô thức để những mặc cảm ấy được biểu lộ ra, đó là phương pháp phân tâm của S Freud. Dùng phương pháp này, trẻ sẽ biểu lộ qua lời nói, ôn lại chuyện đã qua và sống lại những cảm xúc gắn với tình huống đã xảy ra tương tự như trong lẽ rửa tội của nhưng người theo Thiên chúa giáo, con chiên xưng tội vậy. Rối loạn tâm lý trẻ em cần phát hiện sớm. Muốn vậy các thầy cô giáo cần được học để hiểu biết tâm lý trẻ và kịp thời uốn nắn trẻ khi chuyển bước ngoặt trong sự phát triển tâm lý. Đối xử với trẻ cần nhân ái, nghiêm khắc nhưng không áp đặt đối với trẻ, cần tổ chức thăm khám định kỳ hàng năm để phát hiện sớm bệnh rối loạn tâm lý của trẻ. Rối loạn tâm lý của trẻ chưa phải là bệnh tâm thần, nhưng chữa trị sớm sẽ giảm bớt tác hại và chóng bình phục. Vì tương lai của con trẻ, mong rằng rồi đây sẽ có nhiều trung tâm điều trị căn bệnh này ra đời, theo đúng luật bảo vệ và chăm sóc trẻ em Việt Nam.
Vũ Phượng Ngọc-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 47(808)1998

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *